Tabor Warszawskiego Metra

HISTORIA DOSTAW WAGONÓW

W zawartej w czerwcu 1982 r. polsko - radzieckiej umowie o pomocy i współpracy gospodarczej w dziele budowy metra w Warszawie zawarto zapis o zapewnieniu przez ZSRR dostaw taboru dla budowanej linii metra. Przyjeto założenie eksploatacji około 40 ÷ 45 pociagów 6-wagonowych. Z tej liczby 90 wagonów miał przekazać w darze, w ramach bratniej pomocy, Zwiazek Radziecki. Rzeczywiście w lutym 1990 roku przybyła do Warszawy pierwsza partia 10 wagonów serii 81, wyprodukowanych w podmoskiewskim Mitiszczeńskim Maszinostroitielnym Zawodie. Przysłano dwa składy pięciowagonowe:

4 wagony kabinowe, silnikowe typu 81-717, którym nadano nr taborowe: 001, 002, 003, 004.

6 wagonów bezkabinowych, silnikowych typu 81-714, którym nadano nr taborowe 400 ÷ 405

Podczas spotkania pełnomocników rządów w 1990 roku nie potwierdzono dalszych bezpłatnych dostaw wagonów. W tej sytuacji uruchomienie metra, planowane na 1994 rok, stanęło pod wielkim znakiem zapytania z powodu braku taboru. Wszak dwa pociągi nie były liczbą wystarczającą na budowany 11-kilometrowy pierwszy odcinek. Generalna Dyrekcja Budowy Metra niezwłocznie rozesłała zapytania ofertowe do polskich producentów taboru kolejowego oraz do renomowanych firm światowych. Określono dokładnie parametry techniczne, jakie winien posiadać oferowany wagon. Podano parametry układu torowego, skrajnię, warunki zasilania, a także zalecenia konstrukcyjne. Pudło wagonu miało być aluminiowe wyposażone w wózki nowoczesnej konstrukcji. Napęd miały zapewniać asynchroniczne silniki zasilane z falowników. Jednocześnie oferentom zagranicznym postawiono wysokie wymagania off set'owe.
Nie wpłynęła żadna oferta od producentów polskich - pradopodobnie nikt nie był w stanie sprostać postawionym wysokim wymaganiom. Wpłynęło kilkanaście ofert zagranicznych. Proponowany przez producentów zachodnich tabor reprezentował wyskoki poziom techniczny, ale i wysokie ceny gotowego wyrobu. Producent rosyjski proponował wagony nie spełniające postawionych wymagań nowoczesnosci, ale cena tych wagonów była kilkakrotnie niższa. Dodatkowo Rosjanie zobowiązali się dostraczyć wagony z bieżącej produkcji - czyli w terminie do 24 miesięcy, czego nie był w stanie zapewnić żaden z oferentów zachodnich. Ostatecznie zamówiono 32 wagony w APO Wagonmasz w Sankt Petersburgu.

Dostawa została zrealizowana od września do listopada 1994 roku. Wagonmasz dostarczył wagony bardzo podobne konstrukcyjnie i trakcyjnie do posiadanych już przez Metro Warszawskie wagonów z Mitiszczeńskiego MSZ:

24 wagony kabinowe, silnikowe typu 81-572, którym nadano nr taborowe od 005 do 028.

8 wagonów bezkabinowych, silnikowych typu 81-573, którym nadano nr taborowe od 406 ÷ 413.

Dzięki tej dostawie udało się sformować 14 trzywagonowych pociągów, które w dniu 07 kwietnia 1995 roku rozpoczęły przewóz pasażerów na odcinku "Kabaty" - "Politechnika". Szybko okazało się jednak, że potrzeby taborowe Metra Warszawskiego są znacznie większe. Narastający potok podróżnych oraz planowane na 1997 r. przedłużenie linii do stacji "Centrum" zmusiło władze Warszawy do wyasygnowania kolejnych funduszy i zamówienia kolejnych wagonów. Ponownie skorzystano z oferty APO Wagonmasz z Sankt Petersburga. Podyktowane było to koniecznością wydłużenia składów do czterowagonowych. Zakupiono zatem głónie wagony bezkabinowe. Ale jednocześnie zdecydowano się dokupić jeden dodatkowy czterowagonowy skład, dla zapewnienia minimalnej koniecznej liczby 15 pociągów na linii.
W litopadzie 1997 roku zamówione wagony dotarły do Warszawy:

2 wagony kabinowe, silnikowe typu 81-572, którym nadano nr taborowe: 029 i 030.

16 wagonów bezkabinowych, silnikowych typu 81-573, którym nadano nr taborowe od 414 do 429.

Tym samym Metro Warszawskie miało na stanie 60 wagonów silnikowych serii 81 produkcji rosyjskiej - z tego 30 kabinowych i 30 bezkabinowych. Na tym zakończono dostawy taboru rosyjskiego. Wagony sformowano w 15 czterowagonowych składów w konfiguracji przedstawionej poniżej, gdzie wagony silnikowe z kabiną maszynisty oznaczono symbolem Mc, zaś bezkabinowe - symbolem M.

Nr składu	Wagon Mc	Wagon M	Wagon M	Wagon Mc
01	001	402	403	002
02	003	404	405	004
03	005	406	414	006
04	007	407	408	008
05	009	400	401	010
06	011	415	416	012
07	013	417	418	014
08	015	419	420	016
09	017	409	421	018
10	019	422	423	020
11	021	421	424	022
12	023	411	425	024
13	025	412	426	026
14	027	413	427	028
15	029	428	429	030

Wobec braku dostaecznej liczby wagonów środkowych M konieczna jest eksploatacja pociągów czterowagonowych. Istniały koncepcje wydłużenia składów w ramach posiadanej ilości wagonów, przez sformowanie 10 pociągów w konfiguracji:

Mc - M - M - Mc - M - Mc

lub podzielenie posiadanego taboru na 5 składów skonfigurowanych z wagonami bezkabinowymi w środku:

Mc - M - M - M - M - Mc

oraz 5 składów z wagonami kabinowymi na środku składu:

Mc - M - Mc - M - M - Mc

Trzeba jednak zaznaczyć, że występowanie wagonu kabinowego wewnątrz składu jest niedozwolone ze względów bezpieczeństwa - wówczas jest niemożliwe przejście przez skład, gdyż wagony kabinowe nie posiadają drzwi czołowych. Przejście wzdłuż składu jest niezbędne w razie konieczności ewakuacji podróżnych. Wymagane jest też dla uspawnienia pracy ekip ratunkowych i straży pożarnej w razie wypadku w tunelu.
Pozostała zatem jedna tylko droga - przebudowy 10 wagonów kabinowych na bezkabinowe np. w ramach naprawy głównej. Póki co jednak jest to sprawa przyszłości, gdyż naprawa główna jest przewidywana po 1 mln km przebiegu, a do tego warszaskim wagonom serii 81 jeszcze daleko.Dodatkowo okazało się, że w obecnych warunkach eksloatacyjnych wskazane jest posiadanie kilku pociągów krótkich, które są wystarczające w okresie pozaszczytowym, a zarazem zużywają mniej energii.

W dniu 22.07.1998 podpisano umowę na dostawę nowoczesnych pociągów metra z koncernem ALSTOM. Zamówienie opiwało na 18 sześciowagonowych pociągów, czyli na 108 wagonów do dostawy w latach 2000 ÷ 2004, z opcją rozszerzenia zamówienia w latach następnych. ALSTOM zobowiązał sie dostarczyć nowoczesne pociągi spełniające wymagania stawiane w akcji ofertowej z 1991 roku i ścisle dostosopwane do warunków konstrukcyjnych warszawskiego metra. Zaproponowano składy typu Metropolis model 98 (od roku zamówienia), znane już z kilku metropolii, ale ściśle dostosowane do wymagań strony polskiej.

Pierwsze 4 pociągi miały zostać wyprodukowane w fabryce ALSTOM w Barcelonie i dostarczone do Warszawy w II połowie 2000 roku. Dotarły w październiku i zostały oznaczone kolejnymi nr składów 16, 17, 18 i 19. Konstrukcja pociągu zakłada połączenie "plecami do siebie" dwóch trójwagonowych członów złożonych z wagonu doczepnego z kabiną maszynisty (oznaczenie Tc) i dwóch wagonów silnikowych, środkowych (oznaczenie M₁ oraz M₂). Zatem pociąg jest skonfigurowany w sposób pokazany poniżej i tylko w takiej konfiguracji może być eksploatowany:

Tc - M₁ - M₂ - M₂ - M₁ - Tc

Kolejne pociągi zgodnie z umową off set'ową miały być montowane w polskiej fabryce i z zastosowaniem polskich komponentów. Koncern ALSTOM zrealizoawał ten warunek w zakupionej Chorzowskiej Wytwórni Konstrukcji Stalowych, która została przemianowana na ALSTOM - KONSTAL. Pierwszy zmontowany w Chorzwie pociąg Metropolis został uroczyście przekazxany Metru Warszawskiemu w dniu 06.03.2001. W tym samym 2001 roku dotarły do Stolicy łącznie 4 składy: 20, 21, 22 i 23.
Następne pociągi, również zmomntowane w Chorzowie, przybyły do Warszawy jesienią 2002 roku. Były to składy 24, 25, 26, 27 i 28.
Obecnie w ruchu jest, poza 15 czterowagonowymi pociągami serii 81, trzynaście pociągów sześciowagonowych typu Metropolis'98 o przedstawionych niżej numerach taborowych.

Nr składu	Wagon Tc	Wagon M1	Wagon M2	Wagon M2	Wagon M1	Wagon Tc
16	2001	1001	1002	1003	1004	2002
17	2003	1005	1006	1007	1008	2004
18	2005	1009	1010	1011	1012	2006
19	2007	1013	1014	1015	1016	2008
20	2009	1017	1018	1019	1020	2010
21	2011	1021	1022	1023	1024	2012
22	2013	1025	1026	1027	1028	2014
23	2015	1029	1030	1031	1032	2016
24	2017	1033	1034	1035	1036	2018
25	2019	1037	1038	1039	1040	2020
26	2021	1041	1042	1043	1044	2022
27	2023	1045	1046	1047	1048	2024
28	2025	1049	1050	1051	1052	2026

W 2003 roku dostaw nowego taboru typu Metrpolis '98 umowa nie przewiduje. Kolejne 5 składów spodziewanych jest w 2004 r. Wówczas kontrakt z 1998 r. zostanie zrealizowany w 100%.

WAGONY ROSYJSKIE SERII 81

POCIĄGI METROPOLIS TYP 98